દોઢ ડહાપણ

મારી ટેવ દોઢ ડહાપણ કરવાની. લાઈટ-પંખા મોટા ચાલુ હોય તો બંધ કરી દઉં, ભલે ઘરના હોય કે ક્લાસ અને ઓફિસના. મને ખબર છે કે આ વિજળી બનાવવા કેટલા કોલસા અને ન્યુક્લિયર એનર્જી ખર્ચાય છે.

ગમે ત્યાં પાણીના નળ ચાલુ હોય તો બંધ કરી દઉં પછી ભલે એ મેં ન ચાલુ કર્યા હોય. ઘરે આવતું પાણી પીવાલાયક ગણાય. એનાથી આપણે વાસણ, કપડા, કચરા-પોતા કરીએ એ અલગ વાત છે. એટલે એનું ટીપે-ટીપું બચાવવુ જ જોઈએ એવુ હું માનું છું.

આવા દોઢડહાપણ કરવા બદલ કેટલાય લોકો ટોકે પણ ખરા. જોકે મારે બીજા કોઈથી વધુ નિસ્બત નથી. મારું એવું માનવું કે જેમ નફ્ફટ માણસો પોતાની નફ્ફટાઈ ન છોડે તો સારા માણસે પોતાનું સારાપણું કેમ છોડવું? એ લોકો પોતાના નફ્ફટાઈમાં નીતનવા અપડેટ્સ કરતા રહેતા હોય તો સારા માણસોએ પોતાની અચ્છાઈઓમાં વધારો કરતા રહેવાનો. બીજું શું? 

પણ એવા જ એક મિત્રને મારાથી કહેવાઈ પણ ગયું કે આપણે ખેડૂત છીએ. આપણને ખબર છે કે કેટલી બધી રાહ જોયા બાદ ગામડે વિજળી આવી, ડેમ બન્યા અને પાણી આવ્યુંં. આપણને ખબર હોવી જોઈએ કે પાણી અને વિજળીનું મુલ્ય શું છે?

આપણે બીજા જેવું નથી વિચારવાનું કે લાઈટબિલ અને પાણી વેરો ભર્યો એટલે આપણે એ પુરેપુરું વસુલ કરવાનું. આપણે ય હવે ખાધેપીધે સુખી થઈ ગયા હોઈ આવા નાના ખર્ચા આરામથી કરી તો શકીએ, પણ એસીની ઠંડકમાં બેસીને એ ભુલી ન જઈએ કે જે ભુમિએ આપણને આટલું બધું આપ્યું છે...આપણે એને કંઈ આપવાના બદલે એને સુકી-ભઠ્ઠ ન બાનાવી દઈએ. 

ડપકુંઃ 
સરકાર આ વર્ષે પણ ખેડૂત માટે બહુ ઈન્વેસ્ટ કરી રહી છે. ભુખ્યા ભ્રષ્ટાચારીઓ અને લુખ્ખા લુંટારાઓની દરમિયાનગીરી પછી થોડા-ઘણા, ઝીણા-ઝીણા ફાયદા મળશે એનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવો, કરાવવો અને કરવા દેવો! જે કોઈ ભાઈ-બહેન સરકારી ફિલ્ડમાં હોય...એ જરૂરી માહિતીઓનો પ્રચાર કરે એવી આશા!

સાલ મુબારક - ૨૦૧૫


બોસ...સાલ મુબારક! કેવી રહી દિવાળી? આપણે તો ભઈ ગઈ કાલે એલાર્મ મુકીને જ સુતેલા. આજે સવારે સુરજદાદા ઉગે ન ઉગે એ પહેલાં મોર્નિંગવૉક પણ નીકળી પડ્યા...જીન્સ અને શર્ટ પહેરીને જ સ્તો. અમે રહ્યા ઘુવડ. ખબર તો ખરી કે સવાર નામની સખી ખુબ જ સુંદર છે. પણ કેટલા બધા સમય પછી છેક આજે જોવા મળી.

આ છાપાંવાળા આપણને કેટલું બધં બીવડાવે છે નહીં...આમ થઈ ગયું ને તેમ થઈ ગયું. ફલાણું થશે અને ઢીંકણૂં થશે. આટલું તો માત્ર સમાચાર અને જાણકારી. આ સિવાય પણ બાકીના પુર્તિઓમાં લોકો કેવા બદલાઈ ગયા છે, પહેલાં કેટલું સારું હતું, બોલિવુડની યુગો જુની તાજા ખબરો અને સૌથી ચટપટો વિભાગ ટીનએજની મૂંઝવણ અને એના ઉપાયો. ખોટા ખોટા અમારા દિમાગ ભરમાવી રાખ્યા છે. જબરજસ્તીનું 'જીકે' પણ કેટલું જરૂરી?

સમાચાર હું તમને આપું! આજના તાજ્જા સમાચાર એ છે કે સુરજદાદા પુર્વમાંથી ઉગ્યા છે. અને આજે બધા લોકોને વહેલી સવારથી કામકાજ અને સફાઈમાં લાગેલા (ખાસ કરીને નહાયેલા-ધોયેલા) જોઈને રાજીના રેડ છે. જોકે કદાચ રોજ જ રાજીના રેડ એટલે કે લાલ રંગના ઉગતા હોય તો ખબર નહિં. ગલીઓના અમુક ઘરોમાં ભજનની સીડી ગરબે ફરી રહી છે. મંદિરોમાં ભીડ લાગી ગઈ છે.અમુક આંગણાંમાં પાણી છંટાઈ ચૂક્યું છે અને રંગોળીઓને ફાઈનલ ટચ અપાઈ રહ્યો છે.  વિદેશી નસલના શ્વાનો પોતાના દેશી નસલના માલિકને લઈને લટાર મારી આવ્યા છે.

આજે સવારની ઝીણી ઝીણી ઠંડકનો રંગ પણ ગુલાબી છે. બાળકો હજીય સવાર-સવારમાં ફટાકડા લઈને લાગ્યા છે! એજ ઉમરના ગરીબ બાળકો સબરસ, ઢોલ વગેરે લઈને નીકળ્યા છે. આજે તો એમને પણ ઠીકઠાક બોણી મળી લાગે છે. આખો રસ્તો ફટાકડાના કચરાથી ભર્યો છે. એમાંથી ન ફુટેલા ફટાકડા વણી રહ્યા છે. પક્ષીપ્રેમીઓએ ચબુતરા બાજરાથી ભરી દીધા છે. કેટલાક ઘરોના આંગણામાં પણ બાજરી વેરાયેલી છે, પંખીઓ માટે પાણીની નાની નાની પરબો ભરાયેલી છે. કોઈક વળી પોતાની કાર, બાઈક વગેરે ધોઈ રહ્યા છે.

તો કુલ મળીને સૌ પોતાના નવા વર્ષને નવી ઉમંગથી વધાવી રહ્યા છે. આપનો દિવસ પણ આપ્તજનો અને મિત્રો સાથે વ્યસ્ત રહે, પ્રવાસમાં મજા પડે, અણધારી ખુશીઓ આવી ચડે એવી શુભેચ્છાઓ!

સાલ મુબારક, હેપ્પી ન્યુ યર!

બાહુબલી અને રામા

ધીવરા પ્રસારા શૌર્યભારા
ઉત્સ્થરા સ્થિર ગંભીરા...

બાહુબલીનું આ પ્રભાવશાળી વર્ણન ખુબ જ સુંદર રીતે ગીતમાં વણી લેવાયું છે. જો આપ રહેમાનનું 'યે હસીં વાદીયાં' સાંભળશો તો જણાઈ આવશે કે દક્ષિણમાં આ કક્ષાનું સંગીત તો વીસ-બાવીસ વર્ષો પહેલા જ રચાઈ ચુક્યુ છે. રહેમાનના યે હસીં વાદીયા' અને બાહુબલીનું આ ગીત એક જ સુર અને તાલ પર સજજ છે. આ રહ્યું થોડું મિક્સીંગ...


જો આપ દુરદર્શન પર દક્ષિણની ફિલ્મ કે ફિલ્મો માણી હોય તો આપને ખબર જ હશે કે દક્ષિણની ફિલ્મો કરૂણતા અને રીતી-રિવાજોથી ભરપુર હતી. સંગીત હોય કે ફિલ્મ ડિરેક્શન... સાઉથના ઈલિયારાજા, રહેમાન, મણિ રત્નમ, રામ ગોપાલ વર્મા, સંતોષ સીવન, શંકર, કમલ હસન, જેવા કલાકારોએ હિન્દી ફિલ્મોમાં ઉલ્લેખનીય કામ કર્યું છે અને 'હિન્દી સિનેમા' નું લેવલ ઉંચુ કર્યુ છે. 

આમ તો 1919-1920થી દક્ષિણ ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રી અને ગુજરાતી ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રી લગભગ સાથે જ શરુ થઈ હતી. અને આજે બાહુબલી ફિલ્મ હિન્દી ફિલ્મો અને પોતાની જ ઓવર એક્શન ફિલ્મોને ટક્કર આપીને ક્યાંય આગળ વધી ગઈ.  ખેર...આ ફિલ્મ પણ હવે થિયેટરથી માંડ માંડ ઉતરી ગઈ છે. 

બાહુબલીમાં જે કલાકારો સિવાય જે દેખાડાયું છે...વિશાળ જળધોધ જેને જોઈને દર્શકો આફરીન પોકારી ઉઠે છે, મારે એના વિશે પણ વાત કરવી છે. બે વિષય કે વસ્તુ વચ્ચેનો કોન્ટ્રાસ્ટ (વિષમતા) જ કોઈ પણ કળાના મુખ્ય તત્વોમાંનું એક છે. જે ફિલ્મ અથવા કોઈ પણ આર્ટને વધુ રસપ્રદ અને આકર્ષક બનાવે છે

1 સાઈઝ કોન્ટ્રાસ્ટ 
બે વસ્તુઓ વચ્ચે કદનો મોટો/અત્યંત મોટો તફાવત દેખાડાવો. એક લાઈન મોટી બતાવીએ એટલે બીજી આપોઆપ નાની દેખાય. અથવા એક વસ્તુ નાની બતાવવી જેથી બીજી આપોઆપ વિશાળ દેખાય. 



2 એસ્થેટીક કોન્ટ્રાસ્ટ
ફિલ્મોંમાં આપણને જંગલ કે ધોધ જેવુ ગમે કેમકે આપણે રોજિંદી જીંદગીમાં આ જોઈ શકતા નથી. સાચેસાચ આપણે ત્યાં ફરવા ગયા હોઈએ ત્યારે પણ આપણે સુંદરતા ઘણી ઓછી વખત/ઓછી માત્રામાં માણી શકીએ છીએ. જ્યારે ફિલ્મોંમાં આપણને એ ડિજિટલી વધારે સુંદર અને પરફેક્ટ કરીને દેખાડાયું હોય છે. આ કોન્ટ્રાસ્ટ વાસ્તવિકતા અને કલ્પના વચ્ચેનો છે. 

આમ કોન્ટ્રાસ્ટ એટલે કે વિષમતા/વિભિન્નતાને કેટલીય રીતે વિચારી શકાય. ઉદાહરણ તરીકે...ગામનો નાયક શહેરમાં આવે કે શહેરનો નાયક ગામમાં આવે, (i.g. The Proposal, Ong-Bak,) બે જુડવા ભાઈ હોય અને બંન્ને વચ્ચે જબરજસ્ત અંતર હોય (ફિલ્મ દીવાર, જુનું ગોલમાલ વગેરે ), એક ગરીબ છોકરી સ્ટ્રગલ કરીને મશહુર અભિનેત્રી બની જાય, ભિખારીને અબજોની લોટરી લાગી જાય...આવા તો અનેક ઉદાહરણ મોજુદ છે.



જેમકે બાહુબલીમાં નાયક ધોધ સામે કુદતા કે ચાલતા બતાવે ત્યારે એને બને એટલો નાનો દેખાડાવો જેથી ધોધ વિશાળ લાગે. હોલિવુડની લગભગ દરેક ફિલ્મોમાં આ કોન્ટ્રાસ્ટ હોય જ છે. સીટી બિલ્ડીંગ્સ, પહાડ, ખુલ્લું મેદાન એથી પણ વધીને...વિશાળ રોબોટ, મહેલ, ડ્રેગન્સ વગેરે!

આ તો હજી દ્રાશ્ય/વિઝ્યુઅલ એટલે જોઈ શકાય એ વિષમતાઓ છે. પણ આ સિવાય સાઉન્ડમાં પણ અસંખ્ય શકયતાઓ રહેલી છે. જેમકે અચાનક શાંત વાતાવરણમાં જોશ થી ધડાકો/ચીસ સંભળાય અથવા અચાનક તોફાન બાદની શાંતિ/સન્નાટો થઈ જવો. 

હજી મારા અમુક મિત્રો અને ખુદ હું પણ આ ફિલ્મની અસરથી બહાર આવી શક્યો નથી!  અમે વારંવાર પેલું ગીત સાંભળીએ છીએ, ફિલ્મ જોઈએ છે, ખુબીની સાથોસાથ ખામી પણ શોધ્યા કરીએ છીએ. બોલિવુડ અને હોલિવુડ ફિલ્મો સાથે એને સરખાવીને જોઈએ છીએ. આપણે ત્યાં કશું નવું બને કે નહી એ ચર્ચાઓ કરીએ છીએ. 

અહીં હાસ્ય રસ ઉમેરવા માટે  લેખનું નાટ્યાત્મક રૂપ...



હું બાઈક પ્રતીકના ઘર પાસેના નાકે ઉભું રાખું છું. સુભાષ હજી આવ્યો નહોતો. હું અને પ્રતીક વાતે વળગ્યા. અનામત અને આંદોલન વિશે ગંભીર વિચાર-વિમક્ષ કર્યા બાદ પાછા અમારા મનપસંદ મુદ્દે એટલે કે ''તારા વાળી અને મારા વાળી'' પર આવી ગયા. એટલામાં જતિન ટપક્યો, "અલ્યા, તમે બંનેવ અહીં શું કરો છો?"
"અલ્યા જતિનીયા કાલે તને કેટલા કૉલ કર્યા? #લ્લી, વહેલી ઉંઘી ગઈ'તી કે શું? "
"ના લ્યા શ્રિયાને જોવા ગયો હતો.  "
"કોની શ્રિયા લ્યા? પેલી પિંકીને છોડી દીધી કે શું?"
"અબે....એટલે કે દ્રશ્યમ...તુ પણ શું!" 
અમે બધા હસવા લાગ્યા. 
"હજી કેટલી વાર જોવા જઈશ? 
"અલ્યા તું જો તો ખરો એ પિક્ચર...કેટલું સસ્પેન્સ અને જબરજસ્ત સ્ટોરી છે બાપ્પુ!" 
"તને એકવારમાં સ્ટોરી સમજ નથી પડતી?" પ્રતીક એની ટાંગ ખેંચી રહ્યો હતો. 
"બસ હોં કે...તેં જોયું નથી લાગતું દ્રશ્યમ. આ સાઉથની ફિલ્મો પણ સ્રરસ હોય છે."
"અબે જાને...અડધી તો નકરી ફેકું ફિલ્મ હોય છે. બાકીની પણ ઠીક જ હોય છે."
"કેમ બાહુબલી પોંચ વાર નહોતી જોઈ આવી?"
"એની વાત અલગ છે યાર.." પ્રતીક ખોવાઈ ગયો...."શું ફિલ્મ હતી યાર, હજી ચાલતી હોત તો જોવા જાત."

હવે મેં પણ મારો મલ્હાર છેડ્યો, "આપણી ગુજરાતી ફિલ્મો પણ આવી ક્યારે બનશે?"
"હજી વાર લાગશે બકા...વાર લાગશે" જતિન પુચકારતો બોલ્યો. 
"કેટલી વાર યાર..કેટલી વાર?"
"તો તું જાતે બનાવી દે!"
"હા યાર.." પ્રતીક બોલ્યો, "તુ કંઈ કર. તુ કંઈ કરી શકે છે."
"અબે જા" મેં એને ટોક્યો, "ક્યાં મને ચણાના ઝાડ ઉપર ચડાવે છે!"
"ખરેખર યાર..તું બધુ અવનવું કરતો રહે છે ફોટોગ્રાફી, વિડીયો એડિટીંગ વગેરે....તું ચોક્કસ ફિલ્મ બનાવી શકે છે!" પ્રતીક દયામણૂં મોઢું બનાવતો બનાવતો બોલી રહ્યો હતો. મનમાં ફુલાઈ પર રહ્યો હતો અને હસવું પણ આવી રહ્યું હતું! "તમે દોસ્તો પણ જબરા હોવ છો હોં...કોઈ દોસ્તને બાથરુમમાં નહાતો સાંભળો એટલે એને ઈન્ડીયન આઈડલ માં જવાની સલાહ આપી દો છો. જરા ગિટાર વગાડાતા જોઈ જાવ તો પ્રિતમ ચક્રવર્તી બની જવા કહો છો, કોઈ ગણપતિ વિસર્જનમાં જરાક સારું નાચે એટલે એને ડાન્સ ઈન્ડિયા ડાન્સમાં જવા માટૅ ઉકસાવો છો. કોઈક ગલીમાં શેરી નાટક કરતું હોય તમે એને....." 
"બસ બસ હવે." પ્રતીક મને અટકાવતા બોલ્યો, "અમારા જેવા દોસ્તોના કારણે જ તો તમારા જેવા લોકો આગળ આવે છે."
"હા દોસ્ત." હવે જતિન માથુ હલાવી રહ્યો હતો. પ્રતીક અને હું એને જોઈ રહ્યા હતા, અમને લાગ્યું કે એ કંઈ ઈન્ટ્રેસ્ટીગ બોલશે. કશું ના સુઝ્યું તો બે-ત્રણ જતિન માથું હલાવ્યા બાદ બોલ્યો, "તું કંઈ કર."
મારી અને પ્રતીકની હટી. 
અચાનક એને કંઈક યાદ આવ્યું હોય એમ એ ફિટ જિન્સના ખિસ્સામાંથી માંડમાંડ મોબાઈલ કાઢીને અમને બતાવવા લાગ્યો, "જો...જો...બાહુબલીનું મેકિગ."





"ઠીક છે. અડધી ફિલ્મ તો હવે કોમ્પ્યુટર પર જ બની જાય છે." પ્રતીક ઈર્ષાથી બબડ્યો.
"કશું જ નથી બોસ...સાવ ઈઝી છે. આ સોફ્ટવેર તો મારી પાસે ક્યારનુંયે ડાઉનલોડ કરી રાખ્યું છે." જતિનીયો પણ જબરો હોં! 
"અલ્યાઓ...સોફ્ટવેર કે કોમ્પ્યુટરની ક્યાં મા-બેન કરો છો?" હવે હું અકળાયો, "આ તો સાઉથમાં વર્ષોથી ચાલે છે. હોલીવુડની ફિલ્મો પણ ત્યાં રેન્ડર થાય છે, એડિટીંગ થાય છે!" 
"તો?"
"તો શું? સોફ્ટવેર કે કોમ્પ્યુટરથી કોઈ વધારે ફરક નથી પડતો બોસ! આ તો મોટું બજેટ હોય તો પોસાય. બાકી નાની ફિલ્મમાં પણ આવું ઓછા પૈસામાં બની શકે."
"ના હોય!"
"ના શું હોય....મેઈન તો ફિલ્મનો કોન્સેપ્ટ જ છે ને?"
"વાહ દોસ્ત, તો તું એક કામ કર...તારા બ્લૉગ પર અને ફેસબુક પર આ બધું લખ."
"ઓ ઓ ઓ ઓ ઓ ..." મેં કપિલની પેલી પલકની જેમ એને રોક્યો, "મને ફિલ્મના ક્રિટીક નથી બનવું ફિલ્મો વિશે વાતો જ નથી કર્યા કરવી....મારે ડિરેક્ટર બનવું છે, ફિલ્મો બનાવવી છે!"
"તો એક કામ કર ને યાર...." જતિને વણમાંગી સલાહ આપી, "ગુજરાતી ફિલ્મ બનાવ."
"ગુજરાતી?"
"હા ગુજરાતી. એ લોકો ને કહે કે બાહુબલી જેવી પ્રાદેશિક ફિલ્મ બોલિવુડને ટક્કર આપી શકતી હોય તો ગુજરાતી ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રી શું કંઈ ઉકાળી ન શકે?"
"અરે ના દોસ્ત!" મેં કહ્યું, "ગુજરાતીમાં ફિલ્મ બનાવું?"
"તો શું છે? એ આપણી માતૃભાષા નથી? પ્રાદેશિક ફિલ્મો સારું નથી કરતી?"

અમે ત્યાંથી છૂટા પડ્યા બાદ વિચારો મનમાં ફરતા રહ્યા. મૃત્યુદ્વંદ પછી બાહુબલી જેવી મારી પાસે તો એક જ વાર્તા હતી. રેવુ... કે જેનું નામ મેં બદલીને રામા કરવાનું વિચારેલું. આ વાર્તા તો બાહુબલી કરતા પહેલાજ તો બ્લૉગ પર પ્રદર્શિત થઈ જ ગઈ છે ને....તો એનું ફિલ્મ મેકિંગ કેમ નહી? 

આમ સપનાઓ પેલા બાહુબલીના જળધોધની જેમ વહેતા ગયા....
આ દરમિયાન એનું નાકકડું ટીઝર ટ્રેલર પણ બનાવ્યું...



મારી પાસે આ બધી વસ્તુઓ શુટ થાય એવી નહોતી એટલે કોમ્પ્યુટર પર જ એનિમેશન બનાવ્યું છે. જે અસલી બની શકે છે. વિશ્વાસ કરજો અશક્ય કશું જ નથી!  નોકરીમાંથી સમય કાઢીને વધુ કામ કરી જોઈશ! ફિલ્મ મેકિંગના કોન્ટ્રાસ્ટ સિવાય બાકીના એલિમેન્ટ વિશે ફરી ક્યારેક...


(નોંધઃ રેવુ એટલે કે રામાની કહાણીમાં સમાજનો એક 'કાલ્પનિક વર્ગ' નીચો અને ઉપેક્ષિત બતાવાયો હતો. રેવુ/રામા એ ઉપેક્ષાઓને પાર પાડી આગળ વધે છે. આજકાલ અનામત વગેરેના ઉગ્ર આંદોલનો ચાલે છે માટે કોઈએ બંધ બેસતી પાઘડી ન પહેરવા નમ્ર વિનંતી છે! )

गज़ल

तुम से कुछ ना होगा

ना, तुम से कुछ ना होगा, पहनो कोई भी चोगा ।
ना, तुम से कुछ ना होगा ।

राग तुम अपना ही गाओ, रो लो अपना रोना,
बस खुद को ही बडा दिखाओ, कहो औरो को बोना।
अपनी ही जो हांके जाए, बनेगा पंडित पोगा ।
ना, तुम से कुछ ना होगा, पहनो कोई भी चोगा ।

गलती सब की बतलाता है, दंड भी देता जाता,
ऐसा ही हुं में...बोल के किस को क्या समज़ाता?
किसने बनाया तुम को पुरी दुनिया का दरोगा?
ना, तुम से कुछ ना होगा, पहनो कोई भी चोगा ।

छोटे छोटे सुख छोड़ कर, कितना धन है झड़पा?
तेरे मन के कल्पित सुख में तन है कितना तड़पा ?
तन की ईन्द्रियों के वश में मन ने कितना भोगा ?
ना, तुम से कुछ ना होगा, पहनो कोई भी चोगा ।

ना, तुम से कुछ ना होगा, पहनो कोई भी चोगा ।
ना, तुम से कुछ ना होगा ।

(3.12.15)


कुछ ओर
मन हमारा जो भी कहे, मानसिकता कुछ ओर है ।
कहने का सच ओर, वास्तविकता कुछ ओर है ।

मिलना भी जब चाहा, एक बहाना तैयार था,
हम भी जानते थे, यह व्यस्तता कुछ ओर है ।

प्रतीक्षा है प्रति क्षण, एक क्षण तो मीलोगे,
तुम मुर्खता भले मानो, यह मुर्खता  कुछ ओर है ।

इस अकेलेपन को यादों से से भर दिया है,
वह सुनापन अलग था, यह रिक्तता कुछ ओर है ।


बीती बातें 
बीती बातें दोहराई जाए,
सूखी आंखे रुलाई जए ।

आती जाती है जो सांस सी,
यादें वो सारी भुलाई जाए ।

अब रोशनी की क्या जरुरत?
उमीद हर एक मिटाई जाए...

फिर कभी भी जल न पाए,
हर लौ...एसे बुझाई जाए।

उसके दिल पे बोझ न पड़े,
कुछ एसी चाल चलाई जाए...

मै ही बेवफा था आखिर,
यह बात उसको मनवाई जाए ।

कत्ल करने को काफी है,
पलकें गिराई जाए, उठाई जाए।

जहां आना जाना हो उनका,
लाश वहीं दफनाई जाए ।


शाम
यह दिन ढल रहा है,
पर शाम रुक गई है,
सब पंछी उड़ रहें है,
आवाम रुक गई है।

जो धुप में थी दौडी,
वह बादलों की टोली,
ईस सांझ के किनारे,
सरेआम रुक गई है।

यह रास्ते, चौराहे,
गलीयां तो थक चूकी है,
चहलपहल भी लेने...
आराम रुक गई है।

जरा पोंछ कर पसीना,
मैं आगे बढ रहा हुं,
मेरी जिंदगानी हो कर...
गुमनाम रुक गई है!


दुर रहे चाहे पास रहे!
तु दुर रहे चाहे पास रहे,
मिलने की झुठी आस रहे।

तेरे आने की ना तमन्ना हो,
तेरी राह में हम क्यूं उदास रहे?

तेरा नाम लबों पे आए नहीं,
मुझे ईतना होश-ओ-हवास रहे।

मेरे होने से बढ कर है की,
तेरे होने का एहसास रहे।

वो हंस दे कभी तो क्या होगा?
जिसे ग़म ही हंमेशा रास सहे।

खुशीयों के पल बीतें है मगर...
जितने भी रहे, वो खास रहे।

(7.4.15)


एहसान 
बस एक मुलाकात का एहसान हो जाए ।
मुझे भी कुछ होने का गुमान हो जाए ।

सदियों से शायद तुम्हे जानता हुं मैं,
तुम्हे भी मेरी कुछ पहेचान हो जाए ।

जो दुनिया आज मुजे अनदेखा करती है,
तुम्हे देख मेरे साथ, वो भी हैरान हो जाए !

तुम जिसे दो कदम चलना कहती हो,
हो सकता है वह मेरी उडान हो जाए ।

पाना तुम्हें कभी मुमकीन ही नही,
यह समज़ना ओर भी आसान हो जाए।

फिर चाहे बाद में हम अन्जान हो जाएं,
बस एक मुलाकात का एहसान हो जाए ।

(4.5.15)



गज़ल 
कागज़-कलम उठाए, तो गज़ल बन गई,
फिर कुछ लिख ना पाए, तो गज़ल बन गई!

हमने तुम को मांगा और तुम मुस्कुराए,
कुछ ख्वाब ऍसे आए, तो गज़ल बन गई!

मुलाकातों में अक्सर खामोश ही रहे हम,
तनहा दो पल बिताए, तो गज़ल बन गई!

चिंगारी जैसी यादें सीने में उठ रही थी,
जब शोले लपलपाए, तो गज़ल बन गई!

भेजने से जिनको कोई फर्क भी न पड़ता,
ख़त सारे वो जलाए, तो गज़ल बन गई!

दर्द-ओ-ग़म, ग़म-ए-शाम और शाम-ए-तनहाई,
सीने से जब लगाए, तो गज़ल बन गई!

(9.6.15)

કુતરો

નસકોરાં ફુલાવતો માણસ ગલીમાં ઘુસ્યો. રાતીચોળ આંખો વડે આમતેમ જોવા લાગ્યો. દુર બાઈક પાસે એક કુતરો સુતો હતો.

"ઉભો રે, બેટા." બબડતો માણસ આગળ વધ્યો. એનો એક હાથ પાછળની તરફ હતો અને ધીમે ડગલે કુતરા તરફ જઈ રહ્યો હતો. કુતરો પોતાની રાતપાળી પુરી કરીને થાક્યો પાક્યો સુઈ રહ્યો હતો. એની તદ્દન નજીક જઈને પેલા માણસે પીઠ પાછળ સંતાડેલો ડંડો કાઢ્યો. સહેજ અવાજ સાંભળીને કુતરો જાગી તો ગયો. પણ કંઈક સમજે તે પહેલા એને જોર થી "સટાક" કરતો ડંડો વાગ્યો.

વાઊં...વાઊં...વાઊં...કરીને રડતા રડતા કુતરા ભાગવાનો પ્રયત્ન તો કર્યો. પણ પહેલાં ફરી એક ડંડો એની પીઠ પર પડ્યો. જાણે પ્રાણ નિકળી ગયા હોય એમ કુતરો બરાડી ઉઠ્યો અને ગલીમાં આમ થી તેમ ભાગવા લાગ્યો.

"કોણ છે?"
"શું થયું"
કેટલાય અવાજો આવ્યા અને બપોરે આરામ કરતા લોકો ઉઠીને વરંડામાં આવી પહોંચ્યા. બારીઓ ખુલી ગઈ. એમણે બધાએ જોયું કે એક માણસ ડંડો લઈને કુતરાના જીવ પાછળ પડ્યો છે. રાડારાડ કરતો કુતરો અને એની પાછળ પેલો માણસ ગલીના નાકે સુધી દોડ્યા. ત્યાંથી કુતરો વળીને પાછો ગલીમાં આવ્યો.

"અરે ભાઈ...." એક લુંગીવાળો બરાડ્યો, " શું કરે છે?"
"અરે કુતરાને કેમ મારો છો?" એક બેન પણ બોલ્યા.

કુતરો જ્યારે પાળી કુદીને બીજી તરફ જવા ગયો પહેલા પેલા માણસે ડંડાનો છુટો ઘા કર્યો. કુતરો ફરી વાઊં...વાઊં..કરીને અકળાઈ ગયો. અને બીજી તરફ કુદી ને નાઠો.

"અલ્યા,ગાંડો થયો છે કે શું ?" પોતાની લુંગી ઉઠાવતા પટેલકાકા બોલ્યા.
" કુતરાએ મારી નાનકડી છોકરીને બચકું ભર્યું છે." પેલો માણસ ગુસ્સાથી થરથરી રહ્યો હતો.
"તો શું થયું? તો કુતરો છે!" પટેલકાકા લુંગી બાંધતા બોલ્યા.
"એનામાં એટલી બુદ્ધિ થોડી હોય?" કોક વચ્ચે બોલ્યું.
"બિચારા કુતરાને કેટલું માર્યું!" એક બેને શોક પ્રકટ કર્યો.
આવા પ્રતિભાવથી પેલા માણસનો ગુસ્સો બમણો થઈ ગયો.
" તમારો કુતરો છે?" એણે બેન તરફ આંગળી કરી ને પુછ્યું.
"...ના...મારો તો નથી...પણ..." બહેન મુંઝાયા.
"એનો નથી મારો છે બોલ." વચ્ચે એક જાડિયો બોલ્યો.
"તારો કુતરો છે?"
"હાં."
"તારો કુતરો છે?"
"હાં. બોલ મારો છે."
"તારો કુતરો છે તો એને બાંધીને કેમ નથી રાખ્યો?"
"તારે શું કરવું છે?"
"એણે મારી પાંચ વર્ષની છોકરીને બચકું ભર્યું છે. જો તારો કુતરો હોય તો લાવ પાંચ હજાર."
"શેના.....પાંચ હજાર?" હવે પેલો જાડિયો મુંઝાયો.

ધીમે ધીમે ભીડ જમા થવા લાગી.

" કુતરો તારો નથી. ગલીમાં રહેતો રખડેલ કુતરો છે. આવતા-જતા લોકો તરફ ભસે છે અને દોડે છે...અને તમે બધા મળીને એનો પક્ષ લો છો? ભગવાન ના કરે પણ જો તમારા કોઈ ફેમિલી મેમ્બર ને કરડે તો?"
"કુતરાને સારા-ખરાબની શું ખબર પડે? જવા દો, તો જાનવર છે."
"પણ આપણે તો માણસ છીએ ને?"
"કુતરો માણસથી પણ વધારે વફાદાર હોય છે." એક બહેનની ગાડી બીજા પાટે ચાલી.
" તમારી છોકરીને કરડ્યો, તમે એને ડંડો માર્યો....બસ? વાત બરાબર."

"શું હમણાં કહું... બરાબર?" માણસનો તાડૂક્યો, " ગાડીઓ પાછળ આખો દિવસ દોડ્યા કરે છે, ગયા અઠવાડિએ પેલા કાકાને નહોતા પાડ્યા? એમને માથે નહોતું વાગ્યું? જરા વિચારો માણસ મરી જાત તો? "

"મર્યા તો નહિં ને?" પટેલકાકાએ મમરો મુક્યો.
"અલ્યા ભગત...કોઈ મરશે ત્યારે અકલ આવશે? બે દીધી હોય ને તો પાપ ના લાગે." પેલા માણસનો ખરેખર પીત્તો ગયો.
"મોઢું સંભાળીને વાત કર....જાણે છે તું કોની જોડે વાત કરે છે?" પટેલકાકો ખીજવાયો.
"હાં તારી જોડે કુતરા સા#...."
"તુ કુતરો, તારો બાપ કુતરો...." બરાડાતા પટેલકાકા આગળ વધ્યા પણ બે જણે એમને પાછળ ખેંચી લીધા, "છોડો...છોડો મને, કઉં છું..."
" કુતરો આટલો બધો ગમતો હોય તો ઘરમાં કેમ નથી રાખતા."
"હાં, સાચું કહે છે ." ભીડમાંથી કોઈ બોલ્યું.
"હાં સાચી વાત છે. મારીને ભગાડો કુતરાને." બીજો બોલ્યો
"અથવા કૉર્પોરેશનમાં ફરિયાદ કરો." ત્રીજો સુર ઉમેરાયો.
" કુતરો હવે દેખાયો છે તો ખેર નહિં."
"કોઈ હાથ તો લગાવે કુતરાને." પટેલકાકા ગુસ્સામાં બોલ્યા.
"કુતરાને તો શું તમને બધાને પણ ઠીક કરી દઈશું." કહેતાક એક ત્રાસેલા ભાઈએ 'સટાક' દઈને પટેલકાકાને તમાચો ઠોકી દીધો.

પછી જોવાનું શું? આખી ભીડ મારામારી પર ઉતરી આવી.
***
ગલીની બહાર પેલો કુતરાને બીજા કુતરાઓએ જોઈ લીધો. બધા એની પાછળ દોડ્યા. દુર દુર સુધી ઝગડાની બુમાબુમ અને કુતરાઓનો ભસવાનો અવાજ ગુંજતો રહ્યો!